جغرافیا

Topography

جغرافیای عراق گوناگون است و به چهار ناحیه اصلی بخش می‌شود: بیابان (باختر فرات)، میانرودان بالا (جزیره) ناحیه‌ای در میانه بالایی دجله و فرات، کوهسارهای شمالی در کردستان عراق، و میانرودان پایین، دشتی آبرفتی که از نزدیک تکریت تا خلیج فارس گسترده است. کوهستان‌های شمال‌خاوری عراق بخشی از گسترش خاورسوی سامانه کوهستانی‌ای هستند که از بالکان، جنوب ترکیه، شمال عراق، ایران، و افغانستان گذشته و حتی به هیمالیا می‌رسد. ناحیه بیابانی در جنوب‌ باختری و استان های مرکزی هم ‌مرز با عربستان و اردن جای گرفته و از دیدگاه جغرافیایی بخشی از شبه‌جزیره عربستان است.

اين سرزمين را از آن رو عراق گفته اند كه از ديگر سرزمين هاي عربي پست تر و در نزديكي درياست. كلمه عراق را از « عراق القربه » گرفته اند؛ يعني مشكي كه پايين آن سوراخ است. برخي نيز گفته اند « عراق » جمع « عرق » است؛ به معناي « ساحل دريا » و منظور از آن، ساحل دجله و فرات است كه به هنگام مدّ به سطح دريا مي رسد و به آن وصل مي شود. برخي ديگر معتقدند كه از « عروق الشجر »(ريشه هاي درخت) گرفته شده است. به همين سبب در زبان انگليسي آن را « ايراك » تلفظ مي كنند؛ به معناي جاي پر نخل و درخت، كه برگرفته از كلمه فارسي « ايراه » است. سرزمين عراق به لحاظ جغرافيايي، شامل سه منطقه است :

1 ـ استپ و بيابان(در جنوب و غرب)

2 ـ زمين هاي پست و دشت هاي دجله و فرات (ديار بكر و آرارات)

3 ـ ناحيه هاي كوهستاني (در شمال و شمال شرق)

دو رود دجله و فرات ، كه از تركيه سرچشمه مي گيرد، طولاني ترين رودهاي عراق با 1851 و 2700 كيلومتر است و در شمال بصره به هم مي پيوندد و پس از تشكيل شط العرب، كه امروزه آن را « اروند رود » مي نامند، و طي 190 كيلومتر به خليج فارس مي ريزد. گاهي اين دو رودخانه طغيان كرده و كمبود بارش و بارندگي را برطرف مي سازد، زيرا بارش متوسط سالانه در آن جا 250 ميلي متر است. رودهاي كوچك ديگري از جمله دياله، زاب صغير و زاب كبير نيز از عراق مي گذرد. در سواحل اين رودها كشاورزي، به ويژه كاشت نخل هاي خرما و انواع ميوه، رونق دارد. شايان ذكر است كه از تمامي خاك عراق تنها 3% آن قابل كشت است. دجله و فرات از دير باز سرچشمه حيات و تمدن بوده و تمدن شكوفاي بين النهرين ميان اين دو رود شكل گرفته است و در حقيقت، آباداني، شكوه و برپايي اين سرزمين در گرو اين دو رود است. از ديرباز كناره هاي اين دو رود و ميان آن ها سرزمين هاي پست و حاصل خيزي وجود دارد كه زندگي مردم اين منطقه را تأمين مي كرد. و البته گاهي نيز سيل هاي خروشان بنياد همه آن ها را برمي انداخت. امروزه، سدهاي احداث شده بر روي دجله و فرات، جريان رودها را مهار مي كند. قسمت شمالي عراق در بخشي كه به نام الجزيره يا جزيره ابن عمر مشهور است و در نزديكي آن شهر موصل قرار دارد يكي از حاصل خيزترين سرزمين هاي عراق است. قسمت هايي از بخش مياني عراق نيز به سواد مشهور است.

خاک عراق :

در عراق دو نوع خاک  وجود دارد ، خاک رسوبی سنگین که شامل گیاخاک و گل می باشد و در مناطق رسوبی پیدا می شوند و خاک سبک بدون گل و گیاخاک که میزان املاح آن غنی می باشد در مناطق صحرایی آبگيرهاي رودهاي دجله و فرات بيشترين زمين قابل كاشت و اكثر جمعيت را در بر دارد . بيابان جنوب غربي تقريباً نصف مساحت عراق را پوشانده است.

دارای زمستان های سد ملایم و تابستان خشک و بدون ابر.مناطق کوهستانی شمال در راستای مرزهای ایران و ترکیه زمستان سرد و بارشهای سنگینی را در به همراه داردکه گاهی باعث سیل گسترده در مرکز و جنوب میشود.